ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ: α) Το αθέατο διακύβευμα

Οι εκλογές στις ΗΠΑ τελείωσαν, ο κος OBAMA κέρδισε το χρίσμα του 44ου Προέδρου. Τα ρίγη συγκινήσεως που δικαιολογημένα σκόρπισε στην Αμερική και στην Ευρώπη αυτή η εκλογή είναι κατανοητά. Το συμβολικό ξεπέρασμα της φυλετικής διάκρισης στις ΗΠΑ είναι πλέον οριστικό, μολονότι τούτο είχε ήδη συντελεσθεί με την αναρρίχηση στο θώκο του Υπουργού Εξωτερικών των COLIN POWELL και CONDOLEEZZA RICE. Αυτό το συγκινησιακό στοιχείο, αν και απαραίτητο να επισημανθεί δεν πρέπει να μας υπνωτίσει. Τα κρίσιμα στοιχεία αυτής της εκλογής, αντίθετα, θα πρέπει να μας προβληματίσουν. Δεν είναι μόνον το γεγονός ότι οι ΗΠΑ (και ο Κόσμος) απαλλάσσονται - επιτέλους!- από την πλέον ανεπαρκή και επικίνδυνη κυβέρνηση που γνώρισε η χώρα. Πρόκειται για κάτι πολύ περισσότερο - και οι ίδιοι οι Αμερικανοί δεν είναι καθόλου ανυποψίαστοι. Ο κος OBAMA «αναλαμβάνει την διακυβέρνηση ενός Έθνους κουρασμένου από το παρελθόν και φοβισμένου για το μέλλον, απαισιόδοξου για τη θέση του στο κόσμο, κυνικού όσον αφορά την κυβέρνησή του και αναζητώντας απεγνωσμένα ένα αίσθημα λύτρωσης». (P. BAKER, N.Y. TIMES, 4 Νοεμβρίου 2008). Πρόκειται δηλαδή για μία εξαιρετικά φορτισμένη, δυσοίωνη κατάσταση - μοναδικής θα λέγαμε στην ιστορία των ΗΠΑ. Η μέχρι χθες περίλαμπρη - και χάρις στο Χόλυγουντ … - Αμερική, σήμερα εμφανίζεται πιο σκοτεινή.
Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο γίνεται κατανοητό γιατί επενδύθηκαν σε ένα και μόνο πρόσωπο , τον κο OBAMA, τόσες προσδοκίες και τόσες ελπίδες - πολύ περισσότερες ίσως από όσες εναποτέθηκαν σ’ έναν Λίνκολ , έναν Φρ. Ρούσβελτ ή έναν Κέννεντυ !! Ας το πούμε διαφορετικά: ουδέποτε πριν στην ιστορία των ΗΠΑ δεν διακυβεύθηκαν τόσα πολλά, με τόση ένταση και μέσα σε τόσο λίγο χρόνο. Έτσι, υπο τις παρούσες συνθήκες, δεν είναι απλά το «Αμερικάνικο Όνειρο» που κινδυνεύει ή έστω η Πλανητική ηγεμονία της Αμερικής. Σήμερα διακυβεύεται το ίδιο το «Αμερικάνικο Πείραμα», η ίδια η συγκρότηση των ΗΠΑ ως ενιαίας οντότητας. Κι αυτό γιατί σε λιγότερο από 15 χρόνια η κυρίαρχη Ελίτ υποθήκευσε όλο το ‘’κρίσιμο κεφάλαιο’’ που διέθετε η χώρα, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό : επαύξησε την φυλετική (και γλωσσική) ανομοιογένεια του πληθυσμού με την ‘’εισαγωγή’’ εκατομμυρίων Λατινοαμερικανών εργατών, συρρίκνωσε και καταβαράθρωσε οικονομικά τη Μεσαία Τάξη, έσυρε τις ΗΠΑ σε δυό ταυτόχρονα αδιέξοδους πολέμους και οδήγησε την οικονομία σε μια οιονεί χρεοκοπία - αυτή την από καιρό φθίνουσα οικονομία που ωστόσο εξασφάλιζε και την εσωτερική συνοχή και την εξωτερική υπεροχή. Και τώρα που η ‘’μεγάλη αφήγηση’’ της (συσπειρώνουσας) Αφθονίας πήρε τέλος, οι φυγόκεντρες τάσεις είναι πολύ πιθανές. Γιατί το «Αμερικάνικο Πείραμα», αυτή η καταπληκτική ανάμιξη και οσονούπω ειρηνική συνύπαρξη λαών και φυλών, ξεκίνησε, συνεχίσθηκε και ανδρώθηκε μόνον ως ΑΤΕΛΕΥΤΗΤΗ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ. Σήμερα, και για όλο το προβλεπτό μέλλον, αυτή η «υπόσχεση» έχει λάβει τέλος. Δίχως λοιπόν την καταστατική αυτή ''υπόσχεση'', ΄διχως την ''υπόσχεση'' που συνιστούσε το εσωτερικό νεύρο, το αδιάψευστο κίνητρο της αμερικανικής συνοχής, τί μένει για να συνέξει το μεγάλο, γλωσσικά, φυλετικά και θρησκευτικά ετερόκλητο πλήθος των Αμερικανών;;;
Χρειάζεται άραγε να επισημάνουμε το ιστορικό αυτονόητο ; - η Ετερογένεια μιας Κοινωνίας σε περιόδους ευημερίας είναι ευλογία, ενώ σε περιόδους γενικευμένης δυσπραγίας μετατρέπεται σε κατάρα. Μέσα σε λίγο χρόνο και κάτω από την αντιστροφή των παραμέτρων της αμερικανικής ισχύος, δημιουργήθηκε ένα πλαίσιο, η δυνατότητα ανάπτυξης ενός εκρηκτικού μίγματος που αύριο ίσως θα χρειάζεται απλώς τον σπινθήρα . Βέβαια τούτο το μίγμα δεν είναι άμεσα ορατό ούτε φλύαρο. Προς το παρόν, κάτω από το πρώτο σοκ του οικονομικού Κραχ, δεν τίθεται κανένα ζήτημα. Όταν όμως αρχίσουν να εκδιπλώνονται όλες οι επώδυνες οικονομικές και κοινωνικές του συνέπειες, τότε όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά. Έτσι οι στοχαζόμενες Ελίτ των ΗΠΑ θα πρέπει να αγωνιούν σήμερα για πολλά πράγματα ταυτόχρονα - πράγματα που μας θυμίζουν (και πρέπει να τους θυμίζουν) την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης , τηρουμένων φυσικά των αναλογιών και των αντίστοιχων ιδιομορφιών και συγκυριών. Γι’ αυτό υποθέτω πως σ’ αυτές τις Εκλογές, αν τα κριτήρια της ψήφου των λαϊκών μαζών ήταν κατά 65% απλώς οικονομικά , τα κριτήρια των δυναμικών Ελίτ των ΗΠΑ, αυτών που υποστήριξαν αποφασιστικά την εκλογή OBAMA, ήταν πιο σύνθετα. Η εξασφάλιση του status quo και η διασφάλιση των δικών τους προνομίων που , εν μέσω Κραχ, τίθενται σε αμφισβήτηση, είναι αυτονόητα κριτήρια. Ωστόσο και η (αργοπορημένη) συνειδητοποίηση του εν δυνάμει εκρηκτικού μίγματος που δημιουργήθηκε, προϊόντος του οικονομικού Κραχ, πιστεύω πως αποτέλεσε κρίσιμο κριτήριο. Οι δυναμικές Ελίτ των ΗΠΑ επένδυσαν λοιπόν στον OBAMA και ως τον υποσχόμενο καταλύτη - πρωτίστως ως αυτόν που θα μπορούσε να αδρανοποιήσει αυτό το εκρηκτικό μίγμα και δευτερευόντως ως τον σωτήρα του «Αμερικανικού ονείρου» της Μεσαίας Τάξης ή τον εγγυητή της παγκόσμιας ηγεμονίας.
Σε ένα πρώτο ΣΥΜΒΟΛΙΚΟ επίπεδο ο κος OBAMA φαίνεται να διασφαλίζει την Εθνική Ενότητα, στο μέτρο που το Κραχ αναμένεται και βαθύ και μακροχρόνιο. Κι αυτό γιατί με την παρουσία του στην Προεδρία εξουδετερώνει τον όποιο ενδεχόμενο κίνδυνο μιας φυλετικής (οιονεί εθνοτικής) συσπείρωσης που θα έτεινε να δημιουργηθεί εκ μέρους των αφροαμερικανών - συσπείρωση που είναι φυσικό αντανακλαστικό σε περιόδους έσχατης οικονομικής ανασφάλειας και μαζικής εξαθλίωσης. (Ας μην αμφιβάλλουμε ότι το Κραχ θα πλήξει με ιδιαίτερη δριμύτητα τις κατώτερες αφροαμερικανικές μάζες). Επιπλέον, μια τέτοια συσπείρωση θα μπορούσε προεκτατικά να εκδιπλωθεί, με μεγαλύτερη μάλιστα ποιοτική και ποσοτική πυκνότητα, και στους λιγότερο αφομοιωμένους και γλωσσικά διακριτούς Λατινοαμερικανούς μετανάστες. Σ’ αυτή μάλιστα την περίπτωση θα είχαμε συσπείρωση με καθαρά εθνικά χαρακτηριστικά, δηλ. φυλής, γλώσσας και θρησκείας. Αυτό βέβαια θα ήταν μια πραγματική θρυαλλίδα για την ενότητα των ΗΠΑ. (Οι Ασιάτες των ΗΠΑ, λόγω της μητρικής γλωσσικής των διαφοροποίησης, δεν φαίνεται να αποτελούν έναν ενδεχόμενο πόλο συσπείρωσης, αν και....). Η εκλογή λοιπόν του κ. OBAMA αποβλέπει, εκτός των άλλων, και στην απονεύρωση ενδεχόμενων τέτοιων τάσεων - δηλαδή τάσεων δημιουργίας παράλληλων ‘’ Εθνών’’, Εθνών - μέσα - στο -Έθνος.
Η θέση που εκφράζω εδώ είναι κάπως αιρετική, διαταράσσει την συμβατική σοφία και την υπερήλικη τάση μας να θεωρούμε τις ΗΠΑ ως χώρας απρόσβλητης από κάθε εκφυλισμό. Ελπίζω φυσικά να έγινε σαφές ότι εκφράζει ένα ισχυρό ενδεχόμενο και όχι μιαν απόλυτη βεβαιότητα. Σε περιόδους πύκνωσης της Ιστορίας κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα την εξόχως τεθλασμένη πορεία της. Ωστόσο μπορούμε να σκεφθούμε ακόμα και τις ΗΠΑ με όρους κατάρρευσης, γιατί στις μέρες μας υπήρξαμε μάρτυρες μιας παντοδύναμης αυτοκρατορίας που αποσυντέθηκε μέσα σε πέντε χρόνια. Χρειάζεται άραγε να θυμηθούμε ότι στα όρια της πρώην Σοβιετικής (και παλαιότερα Τσαρικής) Αυτοκρατορίας γεννήθηκαν - εν μια νυκτί - οι πλέον σφοδροί θρησκευτικοί, γλωσσικοί και (εν μέρει) φυλετικοί εθνικισμοί ; Λίγοι είναι εκείνοι που βλέπουν έτσι τα πράγματα - αλλά ας τους αφήσουμε κατά μέρος γιατί είναι απλά «ειδήμονες», δηλαδή άνθρωποι του επίκαιρου και του επιμέρους και όχι «στοχαστές», δηλαδή του κρίσιμου και του όλου.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ;;

Στις προηγούμενες αναρτήσεις μας περιγράψαμε την τρέχουσα χρηματοπιστωτική κρίση ή μάλλον: το εξελισσόμενο ΚΡΑΧ, ως μια παταγώδη αποτυχία των κυρίαρχων Ελίτ. Προχωρήσαμε ακόμα περισσότερο: επισημάναμε ότι οι σύγχρονες Ελίτ τείνουν γενικά να ασκούν την εξουσία ανεύθυνα και επικίνδυνα. Ερμηνεύσαμε - έστω αποσπασματικά - ότι ιδιαίτερα οι Μεταμοντέρνες Ελίτ, εμφορούνται από μια ΜΗΔΕΝΙΣΤΙΚΗ αντίληψη της ζωής. Ασφαλώς όλα αυτά δεν προοιωνίζουν καμιά αισιοδοξία για το μέλλον. Προς έκπληξη ίσως του αναγνώστη, εδώ εννοώ : καμιά αισιοδοξία για το μέλλον των Δυτικών Ελίτ και συνακόλουθα για την Αντιπροσωπευτική Δημοκρατία. Μπορούμε πάνω σ’ αυτό να κάνουμε κάποιες λογικές υποθέσεις.
Η τρέχουσα κρίση δεν προοιωνίζει καμιά αισιοδοξία γι’ αυτό που, εν πολλοίς, εξασφάλιζε το νομιμοποιητικό υπόβαθρο των κυρίαρχων Ελίτ και την ανοχή των Μαζών - την ευημερία. Η κατασκευή και η διατήρηση μιας «Κοινωνίας της Αφθονίας» υπήρξε γενικότερα το νομιμοποιητικό άλλοθι των Δυτικών Ελίτ και της ‘’Δημοκρατίας’’ για όλη την περίοδο που ακολούθησε τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. (βλ. γενικότερα : J. Κ. GALBRAITH, Η Κοινωνία της Αφθονίας, εκδ. ΠΑΠΑΖΗΣΗ, 1970). Χάρις στην υπαρκτή αυτή πραγματικότητα, οι κυρίαρχες Ελίτ της Δύσης κατάφεραν να αποτρέψουν την επικράτηση της Κομμουνιστικής Ιδεολογίας και να διασφαλίσουν την κυριαρχία τους χωρίς καμιά ουσιαστική αμφισβήτηση. Οι Εξεγέρσεις της δεκαετίας του 1960 σε Ευρώπη και Αμερική - παρά τον διατηρούμενο μύθο και ορισμένες αμελητέες εξαιρέσεις - ΔΕΝ απέβλεπαν στην καθεστωτική ανατροπή του Συστήματος αλλά στον εκσυγχρονισμό του. Στόχευαν (και το επέτυχαν) στην προσαρμογή του Συστήματος στα νέα πολιτισμικά δεδομένα που επέφερε η ίδια η Αφθονία. Αποσκοπούσαν στην θεσμική εμπέδωση του ηδονιστικού - καταναλωτικού προτύπου και όχι στην καθιέρωση ενός νέου πολιτικού προτύπου. Οι Εξεγέρσεις αυτές δημιούργησαν ένα νέο Πολιτισμό με έμφαση στην ηδονιστική αυτοεκπλήρωση και όχι έναν Πολιτισμό της (πολιτικής) αυτονομίας. Γι’ αυτό και η όλη πολιτική και κοινωνική δομή έμεινε ανέγγιχτη. Οι πρωτοπόροι, οι ηγέτες της Εξέγερσης αυτής αφομοιώθηκαν από τις κυρίαρχες Ελίτ. Και μάλιστα της προσέδωσαν απαράμιλλη ζωτικότητα και κυριαρχικό σφρίγος γνωρίζοντας «εκ των έσω» τις μύχιες βλέψεις των εξεγερμένων. Όσοι δεν προσχώρησαν είτε χάθηκαν στην αφάνεια είτε αποχώρησαν στις ... Ινδίες αναζητώντας την εξωτική υπερβατικότητα του LSD, είτε, τέλος, μέσα σε ηλικιωμένες ‘’μικροπαρέες’’ αναπολούν τις στιγμές της επαναστατικής effervescence . Σε κάθε περίπτωση, η ιδεολογία και η πραγματικότητα της «Κοινωνίας της Αφθονίας» εδραίωσε ισχυρότερα τις κυρίαρχες Δυτικές Ελίτ - με μόνο ιδεολογικό αντίπαλο έναν χλιαρό και φθίνοντα Κομμουνισμό.
Η Σοβιετική κατάρρευση παγίωσε με τρόπο μοναδικό την ασφάλεια των Δυτικών Ελίτ, οι οποίες πλέον έμειναν δίχως καμιά εσωτερική ή εξωτερική απειλή. Ακόμη και η Αριστερή ιδεολογία προσαρμόστηκε στην ορολογία της Αφθονίας , εξάχνωσε το (ήδη αναιμικό) πρόταγμα της πολιτικής αυτονομίας και κατέστη εξαπτέρυγο του Συστήματος. Αυτό έγινε περισσότερο έκδηλο και πιο ανάγλυφο στην μετασοβιετική εξέλιξη των ανατολικοευρωπαϊκών λαών. Ακόμα και η εκδοχή της «Μεγάλης Δημοκρατίας» που, ήδη από το 1985, υπαινίχθηκε η AGNES HELLER ως παρακαταθήκη της ευρωπαϊκής ανατολής (εκδ. ΕΡΑΣΜΟΣ, 1990), - ένας συνδυασμός άμεσης και αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας - σαρώθηκε από την ευδαιμονιστική αδημονία. Οι λαοί αυτοί παραδόθηκαν αμαχητί στο πρότυπο της πολιτικά αλλοτριωμένης ηδονιστικής αυτοεκπλήρωσης.
Ωστόσο μια θεμελιώδης διαφοροποίηση άρχισε εν τω μεταξύ να λαμβάνει χώρα. Χωρίς εσωτερικούς και εξωτερικούς αντιπάλους πλέον, οι Ελίτ της Δύσης μπορούσαν πλέον να αρχίσουν την συρρίκνωση της γενικής Αφθονίας. ¨Ηδη από την αρχή της δεκαετίας του 1990 άρχισε να γίνεται αισθητή η μεταφορά του πλούτου από την κατώτερη και μέση εισοδηματική τάξη στην ανώτερη. Οι φτωχοί φτωχαίνουν περισσότερο και οι πλούσιοι πλουταίνουν ενώ εξασθαινεί το μέσο στρώμα. Η ανασφάλεια γενικεύεται - προς όφελος του 20% του πληθυσμού που πλέον νέμεται το 60% του παραγόμενου προϊόντος. Το ιδεολόγημα της γενικευμένης Αφθονίας ήδη πριν την τρέχουσα κρίση ήταν ουσιαστικά καθαρός μύθος. Σήμερα με το Κράχ και τις αυριανές επιπτώσεις του, θα γίνει απλώς καταγέλαστο ανέκδοτο. Έτσι οι κυρίαρχες Ελίτ θα χάσουν την νομιμοποιητική παθητικότητα των Μαζών. Αυτό είναι τουλάχιστον βέβαιο - μένει προς έρευνα μόνον το σε ποια έκταση. Γιατί, οι εθισμένες από καιρό στον καταναλωτικό ηδονισμό Μάζες, σίγουρα θα αντιδράσουν από το ‘’στερητικό σύνδρομο’’. Ασφαλώς το αρχικό σοκ της καταναλωτικής στέρησης θα αφήσει για κάποιο διάστημα τις Μάζες μουδιασμένες . Όμως η διαψευσμένη ελπίδα μιας σύντομης ανάκαμψης θα τις θέσει αναπότρεπτα σε διέγερση. Έτσι δεν είναι καθόλου απίθανο, για κάποιο διάστημα, η Αριστερά με την κατάλληλη δημαγωγία - που της είναι άλλωστε οικεία - να προσπορισθεί κάποια βραχυπρόθεσμα οφέλη. Ωστόσο ‘’ ουκ αν λάβεις παρά του μη έχοντος - και προπάντων - παρά του μη θέλοντος ’’. Γιατί η σύγχρονη Αριστερά είναι γερά εξαρτημένη από το όλο Σύστημα και εν τέλει αποτελεί το έσχατο αμυντικό ανάχωμά του. Στο τέλος -τέλος και η δική της Ελίτ απολαμβάνει όλα τα προνόμια των άλλων Ελίτ και προφανώς θα τα υπερασπίσει. Επιπλέον δεν αποποιείται καθόλου το Μεταμοντέρνο ‘’ anything goes’’ - είναι μάλιστα η πλέον έκδηλη ενσάρκωσή του.
Το ηδονιστικό φαντασιακό - για να μιλήσουμε με όρους ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗ - και όχι η πραγματική πολιτική χειραφέτηση αποτέλεσε την ιδεολογική υποτείνουσα του Διαφωτισμού και της Μοντερνικότητας εν γένει. Όταν ο SAINT - JUSTE, ο αρχάγγελος της Γαλλικής Επανάστασης διατύπωνε την περίφημη φράση : « η ευτυχία είναι μια καινούργια έννοια στην Ευρώπη », διατύπωνε ουσιαστικά την πεμπτουσία της αρχόμενης Μοντερνικότητας. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι έγκαιρα επισήμανε :«μερικοί έχουν μια φριχτή ιδέα για την ευτυχία , την συγχέουν με την ηδονή». Ο BENJAMIN CONSTANT που φυσικά εκπροσωπούσε την αστική τάξη , τριάντα χρόνια αργότερα, στον περίφημο λόγο του ‘’Περί της Ελευθερίας των Αρχαίων συγκρινόμενη με εκείνη των Μοντέρνων ’’ (écrits politiques ,GALLIMARD folio,σελ. 589 - 619) θα τονίσει με τον πλέον εύλογο τρόπο: η ελευθερία των Μοντέρνων συνίσταται στην ‘’ελευθερία - για - τις - απολαύσεις’’ (le but des modernes est la sécurité dans les jouissances privées et ils nomment liberté les garanties accordées par les institutions à ces jouissances). Για τον Μοντέρνο Άνθρωπο το Κράτος νομιμοποιείται να υπάρχει μόνον ως εγγυητής των ιδιωτικών ηδονών. Κλεισμένος στην ιδιωτικότητά του ο Μοντέρνος Άνθρωπος δεν θέλει να συμμετέχει στην Εξουσία - θέλει απλώς την (αφηρημένη) αντιπροσώπευσή του σ’ αυτή. Η μεταγενέστερη μαρξιστική - σοσιαλιστική σκέψη θα υιοθετήσει το αστικό φαντασιακό και θα ταχθεί κι αυτή κάτω από την αιγίδα (της ίσης κατανομής) των απολαύσεων. Ο κομμουνιστικός παράδεισος φυσικά θα αποδειχθεί περισσότερο εφιαλτικός.
Στον ορίζοντα αυτόν καταλαβαίνουμε γιατί η «Κοινωνία της Αφθονίας» αποτέλεσε όχι μόνον την φαντασιακή κορύφωση της Μοντερνικότητας αλλά και το ισχυρότερο νομιμοποιητικό εχέγγυο των μεταπολεμικών δυτικών Ελίτ. Κανένα πρόταγμα πολιτικής αυτονομίας δεν μπορούσε να εγερθεί και να αναμετρηθεί με τούτο το ηδονιστικό φαντασιακό που - ως ένα βαθμό - καθιστούσε ακόμα και τις ανέσεις των παλιών βασιλιάδων ασκητικούς αναχρονισμούς. Όμως η Κοινωνία της γενικευμένης Αφθονίας έχει πάρει τέλος. Τουλάχιστον για το 65% του δυτικού πληθυσμού κάθε αυριανή μέρα θα είναι ολοένα και πιο φτωχή. Μπορούμε μάλιστα να προβλέψουμε πως - αν ακολουθηθεί η χθεσινός ρυθμός συρρίκνωσης του εισοδήματος της Μέσης Τάξης - το ποσοστό αυτό θα μπορούσε να φθάσει έως και το 75%. Μια τέτοια δραματική συρρίκνωση δεν είναι φυσικό να βγάλει τον κόσμο στους δρόμους;;; Ο βρυχηθμός του πλήθους θα στραφεί πού ; - αν όχι απέναντι στις κυρίαρχες Ελίτ;; Αυτές δεν διέψευσαν τους καταναλωτικούς των πόθους, δεν ποδοπάτησαν τις ‘’νόμιμες’’ (και ‘’δίκαιες’’) απολαύσεις των ;;;
Φαίνεται λοιπόν φίλοι μου πως ανοίγουν οι δρόμοι. Η ιδιώτευση που τροφοδοτούσε η αφθονία και η συνακόλουθη πολιτική παθητικότητα φαίνεται να παίρνουν τέλος. Στα πρώτα στάδια η διεκδίκηση θα είναι σίγουρα μια διεκδίκηση της (χαμένης) καταναλωτικής απόλαυσης. Μας ενδιαφέρουν όμως τα δεύτερα στάδια γιατί αναπότρεπτα θα υπάρξουν. Η πρόταση μιας Πολιτικής Αυτονομίας - στην ισχυρή έννοια του όρου , μιας Αυτονομίας εντεύθεν και εκείθεν του ηδονιστικού φαντασιακού, μιας αυθεντικής ΑΜΕΣΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, μεθαύριο φαίνεται περισσότερο βιώσιμη. Το βέβαιο είναι - ακόμα μια φορά - πως η παθητική νομιμοποίηση που παρείχε στις κυρίαρχες Ελίτ η γενικευμένη Αφθονία είναι οριστικά χαμένη. Αυτό τουλάχιστον μπορεί να υποδείξει μια συνεπής λογική ανάλυση που δεν αφορμάται από σκέτα ιδεολογήματα ή ευσεβείς πόθους.

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΙΤ ΞΑΝΑ

Πρέπει ακόμη μια φορά να τονίσουμε ότι ‘’η κραυγαλέα αποτυχία των Ελίτ’’ που περιγράψαμε στις 16 Οκτ. δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο φαινόμενο, δεν αφορά μόνον την τρέχουσα χρηματοπιστωτική κρίση. Το ΝΕΟ ΚΡΑΧ, όπως σωστά θα το καταγράψει η Ιστορία, αποδεικνύει απλώς με τραχύτητα κάτι πολύ περισσότερο : οι Επίλεκτοι (élite) τείνουν να διαχειρίζονται την πολιτική και οικονομική εξουσία κατά τρόπο ανεύθυνο και επικίνδυνο ! Η Ιστορία των τελευταίων 60 χρόνων ( που αντιπροσωπεύει και την περίοδο κυριαρχίας των Ελίτ - της - ‘’αξιοκρατίας’’) αφθονεί σχετικών αποδείξεων. Τα ‘’Whiz Kids’’ (τα ‘’πανέξυπνα παιδιά’’), όπως θέλουν αυτάρεσκα να θεωρούνται οι Επίλεκτοι, έσυραν τις ΗΠΑ στον πλέον βλακώδη πόλεμο, του Βιετνάμ, και με την ίδια αλαζονική επιπολαιότητα τις ξανάσπρωξαν στον βούρκο του Ιράκ και του Αφγανιστάν. Στην Ευρώπη, για να πούμε το λιγότερο, τα ‘’Whiz Kids’’ ανίκανα να αρθρώσουν ένα πρόγραμμα πολιτικής ενοποίησης την έσυραν στα αδηφάγα γρανάζια της διεύρυνσης, καθιστώντας έτσι τον κύκλο λήψης αποφάσεων φαύλο και ατελέσφορο. Την ίδια στιγμή ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Ένωση - μέσω των αντίστοιχων Ελίτ - έκτιζαν τον ετοιμόρροπο (όπως απεδείχθη) πύργο της Οικονομίας αδιαφορώντας προκλητικά για έναν πλανήτη που εξέπεμπε το οικολογικό SOS ήδη από το 1980. Εν τω μεταξύ, με την ίδια μυωπική αυταρέσκεια, γιγάντωναν την αυριανή νέμεση της Δύσης, τροφοδοτώντας με απίστευτα κεφάλαια την Κίνα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο που σήμερα οι δυτικές Ελίτ εκλιπαρούν την Κίνα να διασώσει με τα αποθέματά της το δυτικό Σύστημα - και είναι αμφίβολο αν θα το κάνει και υπό ποίους όρους. Από την άλλη πλευρά θα ήταν ανιαρό να απαριθμήσουμε τις αποδεδειγμένα επικίνδυνες ανεπάρκειες των Ελίτ στα προβλήματα της καθημερινότητας, όπως η αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, η ακαταλληλότητα του πόσιμου νερού, ο εκχυδαϊσμός και η γκετοποίηση των πόλεων, η αναπαραγωγή της βλακείας μέσα από μια πολυέξοδη δημόσια εκπαίδευση, ο εκφαυλισμός του θεάματος. Η κουτοπονηριά των Ελίτ φθάνει βέβαια μέχρι την συνομωσία ΣΑΡΚΟΖΙ και ΜΠΡΑΟΥΝ : συζήτησαν απόρρητα την ανατροπή της αντίστασης της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης απέναντι στα μεταλλαγμένα τρόφιμα, χάριν των βιομηχανιών φυσικά... Ακόμη μια φορά: οι Ελίτ είναι πολλαπλά επικίνδυνες!!!

Πρόκειται για μια sui generis τάση που απορρέει από την ίδια την καταστατική θέση των Ελίτ. Ξεκομμένοι από τα κοινωνικά και ταξικά τους ορόσημα, ζώντας στον επίχρυσο (και…ηδονιστικό) κόσμο των κορυφών του πολιτικού, οικονομικού και πολιτιστικού Συστήματος, διαχειρίζονται την πολυδαίδαλη πραγματικότητα της ζωής μέσα από το απρόσωπο σύστημα των θεωρητικών αφαιρέσεων, των στατιστικών και των δημοσκοπήσεων. Πρόκειται για μια θέαση της ζωής καθαρά πλασματική - αφού οι αριθμοί και οι καμπύλες που αναπαράγουν οι στατιστικές και οι δημοσκοπήσεις αποτελούν την πλέον ιδεαλιστική ‘’αφαίρεση’’ της πραγματικής ζωής. Καμιά στατιστική , καμιά δημοσκόπηση δεν μπορεί να υποκαταστήσει την αίσθηση πραγματικότητας που αποκτά κάποιος μέσω της ‘’μέθεξης’’ με την ίδια την ζωή. Αυτή ακριβώς η μέθεξη απουσιάζει στο ‘’αποστειρωμένο’’ περιβάλλον μέσα στο οποίο ζουν, κινούνται και δρουν οι σύγχρονες Ελίτ. Έτσι όταν η άφατη πολυμέρεια της ζωής που αναπαράγεται από το τυχαίο και το απρόοπτο, ανατρέπει τη στατιστική προσδοκία, οι Ελίτ αισθάνονται αμήχανες και αντιδρούν σπασμωδικά - δίχως εκείνο το ένστικτο της άμεσης πραγματικότητας που είναι αναγκαίο για τη διαχείριση των κρίσεων. Για μια ακόμη φορά θα στηριχθούν στην στατιστική, τους αριθμούς και τα διαγράμματα για να ανατροφοδοτήσουν με μεγαλύτερη ένταση την ίδια την κρίση. Αυτό ακριβώς το φαινόμενο βλέπουμε να εκδιπλώνεται μπροστά στα μάτια μας τον τελευταίο καιρό. Αφού ο αυτάρεσκος εφησυχασμός τους (για να πούμε μόνον τον ένα παράγοντα της τρέχουσας κρίσης) εξέθρεψε το Κραχ και επιπλέον το επέτρεψε να γιγαντωθεί, οι Ελίτ το ανατροφοδοτούν με την προσφυγή τους στα πιο ακατάλληλα μέσα: άτολμες και ανίκανες να καινοτομήσουν, προσαρμόζουν απλά τις στατιστικές στις συνταγές του παρελθόντος. Ωσάν ο κόσμος και η κρίση του 1929 να έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά με τον κόσμο και την κρίση του 2008….

Ο εφησυχασμός είναι ένα συναίσθημα ψυχοπνευματικής άμυνας που προκύπτει μέσα σε καθεστώς γενικευμένης αλλά απροσδιόριστης ανασφάλειας. Οι άνθρωποι που - λόγω της θέσης των σ’ ένα σύστημα και του καθεστώτος που το διέπει - αισθάνονται ανασφαλείς, τείνουν να καλλιεργούν οπτιμισμούς και να δημιουργούν εφησυχαστικές αυταπάτες. Πρόκειται για αυταπάτες που στηρίζονται σε επιφαινόμενα και όχι σε διαπιστωμένες, σαφείς πραγματικότητες. Ως γενικευμένη ανάγκη, ο εφησυχασμός κυριαρχεί όχι μόνον τα άτομα αλλά και τις ομάδες. Στις ομάδες των Ελίτ κυριαρχεί το συναίσθημα του αυτάρεσκου εφησυχασμού. Η αυτοκατανόησή των ότι αποτελούν την αφρόκρεμα της πολιτικής, οικονομικής και διανοητικής ικανότητας, πολλαπλασιάζει την ναρκισσιστική αυταρέσκεια αλλά την ίδια στιγμή αυτή παροξύνει την ανασφάλειά τους και παραλύει την αποτελεσματική αντίδραση. Έτσι επιστρατεύουν - δίκην ηθοποιών - το στιβαρό και αποφασιστικό ύφος για να μασκαρέψουν την απελπισία που γεννά η κρίση. Η ‘’αλαζονεία της ισχύος’’ για την οποία έχουν κατηγορηθεί συχνά, προέρχεται ουσιαστικά από την ανασφάλειά τους. Την αδυναμία τους να αντιμετωπίσουν οριακές καταστάσεις, καταστάσεις κρίσης όπου το θέμα της ηγεσίας βρίσκει την πεμπτουσία του, την καλύπτουν είτε με την γενίκευση της κρίσης ποντάροντας τα πάντα σε μια ζαριά, είτε με επίκληση κοινοτοπιών και ιδεοληπτικές εμμονές που ανατροφοδοτούν τον ναρκισσισμό τους. Εφησυχάζουν αυτάρεσκα με την πεποίθηση πως ακόμα κι όταν κοπούν τα πόδια θα βγάλουν φτερά.

Αυτός ο στατιστικός και δημοσκοπικός ‘’ιδεαλισμός’’ που προαναφέραμε, επιτείνεται και ένα διπλό σύνδρομο που χαρακτηρίζει τις Ελίτ: την αμεριμνησία του ακαταλόγιστου από την μια και την φοβία των ‘’Επιλέκτων’’ για το εφήμερο της εξουσίας των από την άλλη. Τούτο το δεύτερο είναι λιγότερο προφανές και απαιτεί ερμηνεία. Ακριβώς επειδή η αναρρίχησή των Επιλέκτων στηρίχθηκε στην ιδεολογία της Αξιοκρατίας, της προσωπικής δηλ. υπεροχής, ο φόβος ότι η θέσης των είναι επισφαλής από άλλους εξίσου ‘’ικανούς’’ και φιλόδοξους ομοίους, είναι διαρκής και μόνιμος. Έτσι το ενδιαφέρον τους στρέφεται κυρίως στην διασφάλιση της θέσης των από υποψηφίους αντιπάλους και ελάχιστα στον νηφάλιο σχεδιασμό και την μακροπρόθεσμη ανάλυση και στόχευση του τομέα ευθύνης. Δεν αγωνιούν στο να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του μέλλοντος, όπως η παλιά αριστοκρατία που ενεργούσε με την προοπτική γενεών. Αγχώνονται στο να κατακτήσουν απλώς το χειροκρότημα του αύριο, ένα χειροκρότημα που κολακεύει το ναρκισσισμό τους και συνάμα απομακρύνει τον αντίζηλο… Πρόκειται λοιπόν για μια καταστατική μυωπία. Γι’ αυτό και προσφεύγουν σταθερά στην τακτική των εφήμερων εντυπώσεων και όχι στην στρατηγική των μακροπρόθεσμων και μόνιμων αποτελεσμάτων. Δρουν κάτω από το άγχος του Φαίνεσθαι και όχι μέσα στην πλησμονή του Είναι. Τόσο στην Πολιτική όσο και στην Οικονομία, αλλά και στους άλλους τομείς της κοινωνικής ζωής που διέπονται από το ελιτίστικο πρότυπο, δηλ. στο Πανεπιστήμιο, στα Media ή την Τέχνη, αυτό που παρατηρείται είναι ακριβώς το ‘’πυροτέχνημα’’ - νέα δημαγωγία για την Πολιτική, νέα ‘’μεγέθη’’ για την Οικονομία, νέα ‘’μελέτη’’ για το Πανεπιστήμιο, νέα ‘’έκθεση’’ για την Τέχνη, νέα ‘’ακροαματικότητα’’ στα Media (ακόμα και με μέσα που εκφαυλίζουν το ακροατήριο….)

Από την άλλη πλευρά, η αμεριμνησία του ακαταλόγιστου, η γενικευμένη ποινική ασυλία απέναντι σε κάθε αποδεδειγμένη αποτυχία ή σκάνδαλο, ενισχύει την αδρανειακή συμπεριφορά των Ελίτ. Όταν δεν ‘’αποδίδεις τα εύθυνα’’ - όπως ήταν νενομισμένη έκφραση στη Αθηναϊκή Δημοκρατία - , όταν οι κομματικές και δικαστικές Ελίτ συνομμωτούν για την παραγραφή, όταν το να εξανεμίζεις δισεκατομμύρια Ευρώ δεν επέχει καμιά ποινική ευθύνη ούτε για τον πολιτικό αλλά - επικαίρως… - και για τον Τραπεζίτη, τότε προς τι η σκοτούρα του καθήκοντος, η αίσθηση της ευθύνης απέναντι στις τωρινές και επερχόμενες γενεές;;; Οι σύγχρονες Ελίτ εγκολπώθηκαν εύκολα την ατιμωρησία του Μονάρχη αλλά διατήρησαν τον ποινικό κολασμό για το χαμίνι που - στην αγωνία της επιβίωσης - αρπάζει ένα πορτοφόλι. Το χάος που σκορπίζει ο πόλεμος στο Ιράκ, το παγκόσμιο Κραχ, η (επιστημονική) μετάλλαξη των τροφίμων, η οικολογική καταστροφή , ο εκφαυλισμός του θεάματος και της δημόσιας εκπαίδευσης, εν τέλει δεν θα προσωποποιηθούν ποινικά ποτέ. Ούτε βέβαια κανείς απο τους ''Επίλεκτους'' θα βρει το ανδρικό σθένος να αναλάβει δημόσια έστω και την παραμικρή ευθύνη - πολύ περισσότερο να ζητήσει ένα συγνώμην. Πού να βρεθεί τέτοια σεμνότητα μέσα σε τόσο μικρόψυχη αλαζονεία;;;

Αποκομμένες από την πραγματικότητα, εμποτισμένες από τον ιδεαλισμό των στατιστικών, αυτοϋπνωμένες από το μπαράζ των εικονικών εντυπώσεων, πνιγμένες στον εφησυχαστικό ψυχισμό τους, απονευρωμένες από την αμεριμνησία του ακαταλόγιστου, οι σύγχρονες Ελίτ τείνουν να ασκούν την εξουσία κατά τρόπο ανεύθυνο και επικίνδυνο. Τελικά ‘’anything goes’’ - ο Μηδενισμός χωρίς καμία τραγικότητα, ο μηδενισμός ενός πολιτισμού που έχασε κάθε σεβασμό για την ίδια τη ζωή, είναι η τέμνουσα κοσμοθεώρηση των σύγχρονων Επιλέκτων. Ο MAX WEBER, πριν 90 χρόνια, προείκασε με θαυμαστή ακρίβεια την έλευσή των :’’ ειδήμονες χωρίς πνεύμα , ηδονιστές χωρίς καρδιά, αυτές οι ασημαντότητες φαντάζονται πως έφθασαν σ’ ένα επίπεδο πολιτισμού που ποτέ πριν δεν επιτεύχθηκε ’’ (Η Προτεσταντική Ηθική και το Πνεύμα του Καπιταλισμού, εκδ. GUTENBERG, 1978, σελίς 159, τροποποιημένη απόδοση κειμένου).

Ο ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ

Ο προβληματισμός μου για την ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ άρχισε στη δεκαετία το '90. Η κατάρρευση των σοβιετικών καθεστώτων δημιουργούσε την αχνή ελπίδα πως οι λαοί της Ανατολικής Ευρώπης, με όλη την προηγούμενη εμπειρία τους, θα μπορούσαν να ''ανοίξουν'' έναν νέο πολιτικό δρόμο, με ορισμένα απο τα στοιχεία της ΑΜΕΣΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Η απογοήτευση ήρθε σύντομα. Οι λαοί αυτοί αντέγραψαν - συχνά μάλιστα ''ανορθόγραφα'' - το πρότυπο της Δυτικοευρωπαϊκής ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗΣ Δημοκρατίας. Είδα τότε ότι το περίφημο '' θεσμίζον φαντασιακό '' του ΚΟΡΝΗΛΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗ (καί ο συναφής οπτιμισμός που καλλιεργούσε η σχετική θεώρηση), στην πλέον κρίσιμη πολιτική ζύμωση, δεν λειτούργησε. Από τότε άρχισε μια προσπάθεια - με στοιχεία ...μονομανίας - να κατανοήσω : όχι μόνον αυτήν την '' αποτυχία'' αλλά και γενικότερα το φαινόμενο της πολιτικής παραίτησης που χαρακτηρίζει τους λαούς της Δύσης. Γιατί λαοί, στους οποίους η ελληνική πολιτική παρακαταθήκη είναι (τουλάχιστον ακαδημαϊκά) παρούσα, παρουσιάζουν μια τέτοια πολιτική απονεύρωση, και μπροστά στην κείμενη εξουσία εμφανίζουν τέτοια υποτακτικότητα;
Όποιες και αν είναι οι ενστάσεις απέναντι στον ΜΑΡΚΟΥΖΕ - και έχω πολλές - , ο καθένας θα προσυπέγραφε την θέση του: ''Η δυνατότητα να εκλέγεις ελεύθερα αφέντες δεν εξαλείφει ούτε τους αφέντες ούτε τους δούλους.'' (H. MARCUSE, Ο Μονοδιάστατος Άνθρωπος, εκδ. Παπαζήση, σελ. 38). Αυτός δεν είναι και ο ουσιαστικός χαρακτήρας της σύγχρονης ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ;; Μήπως όμως τελικά υπάρχει μέσα μας μια προδιαμορφωμένη - από ολόκληρη τη Δυτική ιστορία - ροπή προς τη δουλεία; Μήπως αυτή η servitude volontaire ακυρώνει τελικά την ελληνική πολιτική παρακαταθήκη και μας καθιστά ΕΛΛΗΝΙΖΟΝΤΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ;;
Φαίνεται πως ζούμε ακόμα μέσα στον διχασμό που άνοιξε ο Διαφωτισμός , επικύρωσε η Γαλλική Επανάσταση και εμπέδωσε ο αστικός πολιτισμός: τον διχασμό ανάμεσα στον ''πολίτη'' και τον ''άνθρωπο''. Μέσα όμως στη άπειρη ''οικουμενικότητα'' του Ανθρώπου χάθηκε η σαφής ιδιαιτερότητα του Πολίτη. Ακόμα και οι Μεταμοντέρνοι (ή: Μετανεωτερικοί) στράφηκαν στον Ανθρωπο και όχι στον Πολίτη. Προσβλέπουν στον ''Οικουμενικό Άνθρωπο'', και, αν θέλετε μια αθώα κακολογία, στον λιπαρό, ευκατάστατο Άνθρωπο που μπορεί να το παίζει ανέξοδα παγκοσμιοποιημένος και μηδενιστικά HOMO LUDENS. Αντίθετα ο Πολίτης έχει ευθύνες, καθήκοντα και, συχνά, τραγικά διλήμματα . Ο Μεταμοντέρνος σκέφτεται λοιπόν - όταν μπορεί να σκέφτεται - κάπως έτσι :''ποιός να τρέχει τώρα γι' αυτά...''.
Ζούμε - λέγεται - σε καθεστώς Συνταγματικής Ολιγαρχίας. Αυτό είναι κάτι περισσότερο από αλήθεια, δηλαδή σουρεαλιστικό ψεύδος. Γιατί ακόμα και το συνταγματικά προβλεπόμενο ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ όχι μόνον ποδοπατήθηκε από τις εκάστοτε πολιτικές ελίτ αλλά και δεν διεκδικήθηκε αποτελεσματικά από τις Μάζες. (Πώς αλλοιώς να χαρακτηρίσεις , αν όχι με τον όρο ΜΑΖΕΣ, τα ασπόνδυλα πολιτικά σύνολα;;; Οι λιγοστές ατομικές εξαιρέσεις δεν είναι αυτάρεσκες παρηγόριες;;;). Ακόμη και το ελάχιστο δημοψηφισματικό παράδειγμα μιας Ελβετίας δεν μπορεί να καθησυχάσει τις Ευρωπαϊκές πολιτικο-οικονομικές ελίτ:''να κακομάθουμε τις μάζες...''. Αλλά γιατί υπάρχουν ακόμα καθησυχασμένες Μάζες;;;
Ορισμένοι είχαν εναποθέσει κάποιες ελπίδες ΑΜΕΣΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ στην γενικευμένη Παιδεία. Υπέθεταν οτι η Παιδεία θα λειτουργούσε ως μοχλός πνευματικής και - κατ' επέκταση - πολιτικής χειραφέτησης. Ήδη από χθες, σήμερα κιόλας, πάνω από το μισό του πληθυσμού της Ευρώπης (και της Ελλάδας, φυσικά) είναι απόφοιτοι Μέσης Εκπαίδευσης και σχεδόν το ένα τρίτο απόφοιτοι Ανωτέρας-Ανωτάτης Εκπαίδευσης. Όμως πουθενά δεν βλέπουμε μιαν πολιτική - ανατρεπτική avantgarde, με ένα αυθεντικά ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ πολιτικό πρόταγμα από την όλη Πνευματική κοινότητα. Αντίθετα βλέπουμε την Επιστήμη (στις διάφορες εκδοχές της, με τους επιστήμονές της...) να τίθεται - ε υ π ε ι θ ώ ς παρακαλώ!!! - στην υπηρεσία του status quo και την διαιώνισή του. Μήπως είναι άραγε καιρός να προβληματισθούμε αν τα Πανεπιστήμιά μας τελικά είναι εκτροφεία ασπόνδυλων γονυπετιστών, και αν ναι, τότε γιατί ''δημοσία δαπάνη'' ;;;;
Αλλά ακόμη και το ηθικό - πολιτισμικό επίπεδο των συγχρόνων Ολιγαρχών δεν είναι , σε τελευταία ανάλυση, ένας θρασύς εμπαιγμός, μια ιταμή προσβολή του πνευματικού αυτοσεβασμού μας;;; Δεν είναι η πολιτική σκηνή γεμάτη από τυχάρπαστα όντα που η πληβεία δίψα τους για ΕΞΟΥΣΙΑ και ΠΛΟΥΤΟ δεν ορρωδεί μπροστά σε καμιά ηθική, σε κανένα πολιτικό κώδικα ;;; Ούτε τα στοιχειώδη προσχήματα δεν κρατούν πλέον - απλά γιατί δεν τα έχουν. Γιατί το ''πρόσχημα'' απαιτεί, στο τέλος-τέλος, μιαν ορισμένη Παιδεία. Ας αφήσουμε δε κατά μέρος την αισθητική πτυχή των λόγων και της όλης των παρουσίας...
Όπως βλέπετε φίλοι μου θέτω εδώ μια σειρά προβληματισμών που φυσικά δεν είναι εξαντλητική. Αρκεί όμως ως αφετηρία. Ίσως είναι οδυνηρό να αναμοχλεύεις την ενοχή της πολιτικής παραίτησης, είναι όμως πάντα δημιουργικό - τουλάχιστον με βάση την (παρούσα) προσωπική μου εμπειρία...
Η ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ δεν έχει την πρόθεση να στοχαστεί με όρους αρχαιολαγνείας και προγονοληψίας. Οι πρόγονοί μας άσκησαν την ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ γιατί ακριβώς διέθεταν εκείνο το ''μέταλλο'' που το περιέγραψε επιγραμματικά ο JACOB BURCKHARDT: ''προτιμούσαν να σπάσουν παρά να λυγίσουν''. Αυτό το ''μέταλλο'' ξέβαψε, έχασε τη σκληρότητά του μέσα στην Χριστιανική Παράδοση, της οποίας είμαστε αναπότρεπτα κληρονόμοι. Η ΜΟΝΤΕΡΝΙΚΟΤΗΤΑ , παρά τον διατυμπανισμένο ΕΓΚΟΣΜΙΟ χαρακτήρα της, και μέσω αυτού, διαιώνισε την χριστιανική φαλκήδευση με την ιδεολογία του Οικουμενικού Ανθρώπου. Από τον NIETZSCHE ως τον FOUCAULT οι στοχαστές δεν παύουν να περιγράφουν τα εγκλήματα που τελέστηκαν στην βάση της ιδεολογίας αυτής - εγκλήματα μπρος στα οποία η αρχαία ωμότητα ωχριά. Ίσως όμως τίποτε δεν είναι μεγαλύτερο έγκλημα από την εκτροφή και αναπαραγωγή αυτού του άνευρου και ασπόνδυλου πολιτικού όντος που αναμηρυκάζει την ένοχη αυταρέσκειά του και νομιμοποιεί - κάθε τέσσερα χρόνια - την κατυπόταξή του: τον σημερινό Άνθρωπο της Δύσης. Ακόμα μιά φορά: η ατομική εξαίρεση δεν αθωώνει στο μέτρο που δεν δημιουργεί συστράτευση. Αυτή τη συστράτευση δεν θα πρέπει να την δημιουργήσουμε;;; Το θέλουμε;;; Το μπορούμε;;;